BẢN HÙNG CA UNG CHÂU

 

Vào thời vua Lý Nhân Tông

Thái hậu nhiếp chính việc công tài tình

Lý Đạo Thành rất nghiêm minh

Lý Thường Kiệt giỏi luyện binh thao trường

Kinh tế phát triển, thông thương

Đối nội đối ngoại nhiều đường lối hay

Đất nước phát triển từng ngày

Nghệ thuật phong phú , thơ hay rất nhiều

Phật Giáo rất được chuộng nhiều

Chùa chiền, đình miếu xây nhiều khắp nơi

Thái bình, dân sống thảnh thơi

Văn nghệ có lắm thú chơi hình thành

Thăng Long là đất kinh thành

Trường Quốc Tử Giám vinh danh nhân tài

Đê cao ngăn lũ thiên tai

Ruộng đồng trù phú trải dài mênh mông

Vụ mùa lúa tốt đầy đồng

Bến cảng nhộn nhịp rất đông thuyền bè

Kinh kỳ đông đúc ngựa xe

Đường xá rộng lớn toả về khắp nơi

Ngư dân chinh phục biển khơi

Tài năng thợ khéo nhiều đời còn vang

Chăm Pa hữu hảo lân bang

Các vùng phên giậu quy hàng thuận theo

Phương Bắc nhà Tống đương triều

Hăm he chinh phục, rất nhiều lần đe

Buổi đầu non yếu ta nghe

Nhưng giờ lớn mạnh chẳng e ngại gì

Họ khinh ta nước man di

Bắt ta luôn phải điều gì cũng theo

Hạch sách hăm doạ đủ điều

Đại Việt ngang bướng, Thiên triều động binh

Vua nhỏ tuổi, việc chưa tinh

Thái hậu gánh vác triều đình khó khăn

May sao có các trung thần

Hết lòng vì nước vì dân hiến mình

Tình báo cho biết tình hình

Rằng quân Tống đã luyện binh từng ngày

Âm mưu sẽ đánh phen này

Triều đình nhà Lý họp ngay quần thần

Lý Thường Kiệt mới phân trần

Nhà Tống vốn đã nhiều lần đánh ta

Gây bao nhiêu cảnh can qua

Ỷ thế nước lớn ép ta đầu hàng

Mỗi lần họ kéo quân sang

Chiến tranh đổ nát, điêu tàn quê hương

Lần này giặc rất khẩn trương

Ta nên phải tính chặn đường từ xa

Tôi xin nhận chỉ đánh xa

Chặn thế giặc trước để mà phòng xa

Còn hơn chờ chúng đánh ta

Mình sẽ bị động thật là không hay

Thái hậu ban chiếu xuống ngay

Truyền Lý Thường Kiệt chọn ngày ra quân

Ung Châu sang Việt rất gần

Quân Tống tập họp đại quân dần dần

Kỵ binh di chuyển rần rần

Chiến xa , thuyền chiến bội phần tối tân

Kho bãi dự trữ lương ăn

Dân phu phục dịch nhọc nhằn ngày đêm

Lý Thường Kiệt dọ thám thêm

Nghiên cứu thật kỹ nắm thêm tình hình

Sau khi triệu tập quân binh

Quân mã mười vạn xong trình lên ngay

Vua và Thái hậu chuẩn ngay

Toàn quân cấp tốc ra ngay sa trường

Ngọn cờ Đại Việt đã giương

Tiến về phương bắc thẳng đường Ung Châu

Cánh tây Tôn Đản dẫn đầu

Nghi binh tiến đến Ung Châu một lèo

Mục đích để giặc hướng theo

Cho quân chủ lực đánh vào từ đông

Lý Thường Kiệt cánh phía đông

Thuỷ bộ hùng mạnh tấn công Khâm thành

Quân ta thần tốc đánh nhanh

Chiếm rất nhiều trại ngoại thành Khâm Châu

Trần Vĩnh Thái giữ Khâm Châu

Khinh thường quân Lý nhiều câu ngang tàng

Kiêu căng và rất hung hăng

Vui chơi chè chén nhố nhăng ra trò

Lý Thường Kiệt tấn công vô

Bắt Trần Vĩnh Thái như trò trẻ con

Liêm Châu phòng thủ tốt hơn

Quân lính tinh nhuệ, nhiều đồn tiền tiêu

Lỗ Khánh Tôn không dám kiêu

Bày binh bố trận quyết liều một phen

Để không mang tiếng ngu hèn

Như Trần Vĩnh Thái cho nên hết lòng

Thế nhưng quân Lý quá đông

Anh dũng thiện chiến tài không thể bì

Thế mạnh như lũ đang đi

Lỗ Khánh Tôn không cách gì mà ngăn

Lý Thường Kiệt chẳng nhọc nhằn

Một trận quét sạch bắt làm tù binh

Sau khi làm chủ tình hình

Toàn vùng biên giới quân mình đã thông

Ung Châu quân Tống rất đông

Căn cứ chủ lực nên không xem thường

Lý Thường Kiệt có chủ trương

Tránh để cho phía dân thường chống ta

Phạt Tống lộ bố cáo ra

Kể tội vua Tống để mà an dân

Bố cáo dán khắp xa gần

Nên đã an ủi tinh thần bà con

Quân Lý thuận lợi nhiều hơn

Di chuyển nhanh chóng đến gần Ung Châu

Tôn Đản đến trước không lâu

Lý Thường Kiệt cũng bắt đầu tiến vô

Nhà Tống tỏ vẻ rất lo

Cử thêm lực lượng tiếp cho Ung thành

Quân ta chiếm được nhiều thành

Quân chủ lực đến chân thành Ung Châu

Tô Giám trấn thủ lo âu

Quân Lý vây hãm chặn đầu khoá đuôi

Dân trong thành chạy ngược xuôi

Tô Giám lo sợ lòng người hoang mang

Ông đem rất lắm bạc vàng

Khuyến cáo hoa mỹ để an dân tình

Rằng sắp sửa có viện binh

Quân đội đã được triều đình phái đi

Thành cao hào rộng lo gì

Quân dân vững chí có chi sợ nào

Một mặt củng cố chiến hào

Gia cố thành luỹ cho cao thêm tường

Sai người cảm tử mở đường 

Cầu cứu tiếp viện quân lương bên ngoài

Quế Châu biết được tin rồi

Lưu Di nhận lời cung cấp viện binh

Trương Thủ Tiết kiểm điểm binh

Dẫn đầu quân lính tiến về Ung Châu

Hành quân chưa được bao lâu

Sợ oai quân Lý bắt đầu chùn chân

Cho quân hạ trại nghỉ chân

Muốn rằng sẽ được yên thân chờ thời

Ung Châu lửa khói đầy trời

Tô Giám bị đánh tơi bời , buồn lo

Trước tình thế sẽ nguy to

Mà quân chi viện chưa vô người nào

Cảm tử lại vượt chiến hào

Xông ra liều chết chạy vào Quế Châu

Lưu Di nghe thấy thỉnh cầu

Truyền Trương Thủ Tiết tiến mau đến liền

Thủ Tiết thấp thỏm không yên

Do dự không tiến mà đi từ từ

Đến Côn Luân vẫn chần chừ

Quân Lý biết được đón từ đằng xa

Một trận hỗn chiến diễn ra

Thủ Tiết chết trận, quân ta rút về

Ung Châu bị vây bốn bề

Trong vòng nửa tháng chưa hề lung lay

Quân Lý lắp đặt thang dây

Băng hào, phá cổng cả ngày lẫn đêm

Thương vong mỗi lúc tăng thêm

Lý Thường Kiệt lại càng thêm bực mình

Ông huy động hết dân binh

Dốc hết sức mình đắp đất lên cao

Đường dẫn lấp hết chiến hào

Cố gắng đắp đến khi cao bằng thành

Công việc hoàn thiện rất nhanh

Chẳng mà mấy chốc hình thành đường đi

Quân Việt chẳng có ngại gì

Tràn lên như lũ thẳng đi vào thành

Chiến luỹ bị phá tan tành

Tượng binh xung kích tiến nhanh lên càn

Máy bắn đá cả trăm giàn

Nã đạn liên tiếp phá tan phố phường

Khói lửa tang tóc thê lương

Ung Châu thất thủ thảm thương dân tình

Tô Giám lẩn trốn ẩn mình

Lý Thường Kiệt đã bực mình giết dân

Tổng cộng hơn năm vạn dân

Quân Lý giết sạch một lần dã man

Ung Châu bị phá tiêu tan

Quân Lý thiệt hại khoảng hơn mười ngàn

Sau khi củng cố lại quân

Cướp chiến lợi phẩm, toàn quân rút về

Không vui chiến thắng say mê

Lý Thường Kiệt phải trở về triều ca

Biết quân Tống sẽ đánh ta

Tình hình cấp bách sẽ là gay go

Lý Thường Kiệt lập công to

Trung thành hết mực giúp cho Lý triều

Nghìn năm dân chúng kính yêu

Anh hùng dân tộc lập nhiều chiến công

Âm vang trong tiếng trống đồng

Bóng người xưa với cờ hồng tung bay

Tác giả: Nguyễn Duy Săc 2002